I
Mwangaza wa taa za hoteli ya kifahari za Nyota, uliangaza usiku wa mji, ukifanya bahari ya liwe kama diwani kubwa la kioo lililojaa nyota za anga. Mwangaza huo ulikuwa na utulivu wa ndoto – ndoto ya watalii kutoka Uropa na Amerika, ndoto ya starehe bila mwisho, ndoto ya kupaa kwenye anga la furaha.
Bibi Mwanahawa alisimama kwenye nyumba yake ya mbao na udongo iliyochakaa, jikoni mwake kukiwa na giza la taa ya mafuta iliyokaribia kukauka. Mbele yake kulikuwa na bahari ile ile ya Hindi – lakini tofauti na ile ya hotelini, bahari yake ilikuwa na giza la usaliti, na sauti ya mawimbi yaliyokuwa kama kilio cha ndani.
“Kesho tena,” alisema kwa sauti ya uchovu. “Watalii watakuja kuona maisha yetu. Watalipia pesa ndogo. Wataondoka na picha zetu.”
II
Miaka kumi na mitano iliyopita, sehemu hii ilikuwa kisiwa cha amani. Bibi Mwanahawa na familia yake walikuwa wakiishi kwenye nyumba ya mbao karibu na pwani. Walikuwa wavuvi wadogo. Kila asubuhi, baba yake na nduguze walikwenda baharini. Kila jioni, walirudi na samaki – kwa chakula, kwa kuuza, kwa maisha.
Kisha utalii ukafika. Hoteli za kifahari zilianzishwa karibu na pwani. Watu wa nje walinunua ardhi. wazawa walisema: “Haya ni maendeleo. Tutapata ajira.”
Bibi Mwanahawa alipata kazi ya kuosha vyombo hotelini. Mshahara: shilingi elfu tano kwa mwezi. Alifurahi. “Sasa nitakuwa na pesa za kumpeleka mtoto wangu shule,” alijisemea.
III
Mwaka wa tatu, hoteli ilipanua ukubwa wake. Ilichukua ardhi ya familia ya Bibi Mwanahawa. “Ni lazima,” wakili wa hoteli alisema. “Tunahitaji eneo la kuongeza vyumba.”
“Lakini hii ni ardhi ya babu zetu,” Bibi Mwanahawa alisema.
“Tunalipa fidia,” wakili alijibu. Akampa shilingi milioni moja.
Bibi Mwanahawa alihisi hiyo ni pesa nyingi. Alinunua nyumba ndogo mbali na pwani. Lakini alipohamia, aligundua tofauti. Hakukuwa na bahari karibu. Hakukuwa na samaki. Hakukuwa na urafiki wa jirani.
IV
Sasa, kila siku, Bibi Mwanahawa alitembea kilomita mbili kwenda kazini hotelini. Aliona watalii wakiwa wamepumzika kwenye viti vya kulala na kuota jua. Wakiwa wamevaa mavazi madogo. Wakiwa wanakula vyakula vya bei ghali.
“Kwa nini sisi hatuwezi kukaa hapa?” aliuliza msimamizi wake.
“Ha ha,” alicheka. “Hii ni mahali pa watalii. Si pa wenyeji.”
Bibi Mwanahawa alifikiria: Watalii: wanakuja kwa siku kumi, wanalipa dola elfu moja.
Mimi: ninafanya kazi kwa mwezi mzima, napata dola tatu.
Wao: wanakula samaki wa bahari yetu kwa bei kubwa.
Mimi: sasa sina pesa za kununua samaki wa bahari yetu.
V
Mwaka wa sita, jambo la ajabu lilifanyika. Bibi Mwanahawa alikuwa akisafisha chumba cha hoteli. Aliona broshua kwenye meza. Ilikuwa na picha ya kijiji cha wavuvi – kijiji chao cha zamani.
Alisoma: “Utalii wa Kijamii. Tembelea kijiji cha wavuvi cha asili. Pata uzoefu wa kweli wa maisha ya kijijini”
Bei: dola mia moja kwa mtu.
Bibi Mwanahawa alifikiria: Watalii wanalipa dola mia moja kuona maisha yetu.
Mimi ninaishi maisha haya kila siku – bila malipo.
Alijiuliza: Dola mia moja hizo zinaenda wapi?
VI
Siku moja, mtoto wake, Hassan, aliuliza: “Mama, kwa nini sisi hatuishi karibu na bahari tena?”
“Kwa sababu hoteli inataka nafasi,” alijibu.
“Kwa nini hatuwezi kuogelea kwenye pwani ile ile?”
“Kwa sababu sasa ni ya watalii.”
Hassan alitazama hoteli. “Watalii wanafurahia bahari yetu. Wao wanacheza katika nyumba zetu za zamani. Sisi tunaangalia tu.”
Bibi Mwanahawa alinyamaza. Hakuwa na jibu.
VII
Mwaka wa kumi, jambo jingine lilifanyika. Watalii walianza kuja nyumbani kwa Bibi Mwanahawa. “Tunataka kuona maisha ya kweli ya wanavijiji,” walisema.
Msimamizi wa utalii aliwapa pesa ndogo: shilingi elfu kumi kwa siku.
“Watalii watalipa dola kumi kwa kila mtu,” alisema. “Hii ndiyo sehemu yako.”
Bibi Mwanahawa alikubali. Aliwapa chai. Aliwaonyesha jinsi anavyopika. Watalii walipiga picha. Walicheka. Walirudi hotelini.
Alifikiria: Wao walilipa dola kumi kwa kila mtu (shilingi elfu ishirini).
Mimi nilipata shilingi elfu kumi.
Msimamizi alipata shilingi elfu kumi.
VIII
Leo, Bibi Mwanahawa amesimama nje ya nyumba yake. Anaangalia hoteli inayong’aa usiku. Anasikia muziki wa kisasa. Anasikia vicheko vya watalii.
Anakumbuka nyumba yake ya zamani karibu na bahari. Anakumbuka samaki wengi. Anakumbuka maisha yaliyokuwa rahisi.
Sasa anaona watalii wakiogelea kwenye bahari yake ya zamani. Anaona wakila samaki wa bahari yake. Anaona wakipiga picha za nyumba zao za zamani.
Utalii huu – unamletea nani furaha?
Na nani anaishi dhiki kwa sababu ya starehe ya wengine?
Je, fedha za utalii zinawafikia wenyeji ambao maisha yao yanatumiwa kama burudani?
Kwa nini watalii wanapaswa kulipa dola mia moja kuona maisha ya wenyeji, na wenyeji wenyewe hawawezi kuishi maisha hayo?
Je, utalii unaleta maendeleo au uhamisho wa wenyeji kutoka kwenye ardhi yao?
Nani ananufaika zaidi – mwenyeji anayeonyesha maisha yake, kampuni ya utalii, au mtalii anayetafuta uzoefu wa “kweli”?
Episode 10 of 10
