I
Jengo la hospitali mpya lilikuwa linang’aa kwa jua la alasiri, dirisha zake za kioo zikitoa mwanga kama miwani ya thamani. Urefu wa ghorofa tisa ulidhihirisha utajiri wa serikali ya mkoa – hospitali ya kisasa, ya kwanza katika historia ya wilaya hii.
Jengo hilo lilikuwa limejengwa kwa mchanga uliotoka Mto Mkuu, mawe yaliyochimbwa Milimani, na saruji iliyotengenezwa kiwandani. Kila kitu kilikuwa cha ndani – isipokuwa ujuzi wa ujenzi.
Mzee Komba alisimama mbali na lango kuu, kofia yake ya khaki ikiwa imechakaa na jua la miaka mingi. Alikuwa amesimama hivi siku tatu mfululizo, akisubiri kumuona Mhe. Waziri wa Afya aliyekuwa akitembelea kwa ajili ya sherehe za ufunguzi.
“Atakuja,” alijiambia mwenyewe. “Atanikumbuka.”
II
Miaka miwili iliyopita, Mzee Komba alikuwa mfanyakazi wa ujenzi wa hospitali hii. Alikuwa kibarua – mtu anayechota maji, kubeba mchanga, kusafisha eneo la kazi.
Alikumbuka siku ya kwanza ya kazi. Mwendeshaji mashine aliwapa hotuba: “Hii ni hospitali ya Waziri wetu. Kila mtu atoe kila alichonacho.”
Komba alitoa kila alichonacho. Alifanya kazi kwa jasho. Alilala kwenye banda. Alilalia ugali na mchicha kila siku. Mshahara wake: shilingi elfu nne kwa mwezi.
Lakini alijua thamani ya kazi yake. Alikuwa akijenga hospitali ambayo ingemwokoa mjukuu wake, Jamila, aliyeugua mara kwa mara kwa malaria.
“Jamila atapona hapa,” aliwahi kumwambia rafiki yake. “Hii ni kazi ya kiroho tunayofanya.”
III
Siku moja ya Julai, jambo la ajabu lilifanyika. Mhe. Waziri alitembelea sehemu ya ujenzi. Alikuwa amevaa suti nyeupe, na kofia ya Panama juu ya kichwa chake.
Komba alikuwa akibeba mfuko wa saruji. Alipomwona Waziri, alisimama kwa heshima. Mhe. Waziri alimtazama, akacheka kidogo.
“Hongereni kwa kazi nzuri,” alisema. “Mungu awabariki.”
Kisha akamwambia dereva wake: “Hii kofia yangu, mpe. Amefanya kazi kwa bidii.”
Dereva alimpa Komba kofia ya Panama – kofia safi, nzuri, ya bei ghali.
Komba alisimama kama amepigwa na ngumi. Kofia hiyo ilikuwa na thamani zaidi ya mshahara wake wa mwezi mzima. Aliiweka kwenye kichwa chake, akajihisi kama mfalme.
“Mhe. Waziri amenikumbuka,” alijiona mtu wa maana.
IV
Mwezi wa tisa, ajali ilitokea. Scaffolding ilianguka. Wafanyikazi wanne waliumia. Komba alikuwa mmoja wao. Mguu wake ulivunjika.
“Tutakupatia matibabu bora,” msimamizi wa ujenzi alisema.
Lakini matibabu hayakuja. Komba alipelekwa hospitali ya wilaya – ile ile ambayo hakuna dawa, wala hakuna madaktari wengi.
“Tunahitaji röntgen,” daktari alisema. “Lakini mashine imeharibika.”
Komba alilala hospitalini kwa siku kumi. Mguu ukapona – lakini si sawa. Alibaki na ulemavu wa kudumu.
Wakati huo huo, ujenzi wa hospitali mpya uliendelea. Wafanyikazi wengine walichukua nafasi yake. Mashine mpya zilifika. Vifaa vya kisasa viliwekwa.
V
Mwaka mmoja baadaye, hospitali ilikamilika. Ilikuwa na vifaa vyote: CT scan, mashine za röntgen, wataalamu wa nje.
Siku ya ufunguzi, Komba aliamua kwenda. Alichukua kofia ya Mhe. Waziri – kofia ile ile ya Panama. Aliivaa kichwani, akitembea kwa magongo kwa sababu ya mguu wake uliovunjika.
Alipofika, alishangaa. Watu wengi walikuwepo. Wabunge. Mabwana. Watu wa televisheni. Mhe. Waziri alikuwa amevaa suti nyeupe nyingine, na kofia MPYA ya Panama.
Komba alijaribu kumwendea. “Mhe. Waziri,” alisema.
Lakini usalama walimzuia. “Hatuwezi kukuruhusu.”
“Lakini mimi nilifanya kazi hapa. Mhe. Waziri alinipa kofia hii.”
Usalama walicheka. “Kila mtu anasema hivyo.”
VI
Komba alisimama kando, akitazama sherehe. Mhe. Waziri alitoa hotuba: “Hospitali hii ni ushahidi wa upendo wetu kwa wananchi. Kila mtu atapata matibabu bora.”
Watu walipiga makofi. Vyombo vya habari vilipiga picha.
Komba alitazama mguu wake uliovunjika. Alikumbuka siku aliyojeruhiwa. Alikumbuka hospitali ya wilaya isiyokuwa na vifaa.
Sasa alisimama nje ya hospitali mpya, akiwa na ulemavu wa kudumu, na hawezi kuingia ndani.
VII
Mwezi mmoja baadaye, mjukuu wake Jamila alipatwa na malaria kali. Komba alimpeleka hospitali mpya.
Katika ukumbi wa kuingilia, muuguzi alimtazama. “Una bima ya afya?”
“Hapana,” Komba alijibu.
“Basi gharama ya kwanza ni shilingi elfu kumi.”
Komba alitazama mfuko wake. Alikuwa na shilingi elfu tatu tu – mshahara wake wa mwisho kutoka kwenye ujenzi.
Alimchukua Jamila, akampeleka hospitali ya wilaya. Ile ile isiyokuwa na dawa nzuri.
VIII
Leo, Komba amesimama nje ya lango la hospitali. Kofia ya Mhe. Waziri iko kichwani mwake. Imechakaa sasa. Rangi imepotea. Urembo umeisha.
Anaangalia jengo zuri. Anakumbuka mchanga alioibeba. Anakumbuka saruji aliyochota. Anakumbuka mguu wake uliovunjika.
Sasa anajiuliza:
Hospitali hii ilijengwa na nani?
Inatumiwa na nani?
Na kofia hii ya Mhe. Waziri – ni thawabu yangu kwa kazi yangu, au ni kumbukumbu ya jinsi nilivyotumika?
Je, thamani ya kofia ya Mhe. Waziri inalingana na thamani ya mguu wa Mzee Komba?
Kwa nini mjenzi wa hospitali hawezi kutumia hospitali aliyoijenga?
Je, hospitali hii ilijengwa kwa ajili ya wananchi, au kwa ajili ya sherehe za wanasiasa?
Nani ananufaika zaidi – mfanyakazi anayejenga, mjasiriamali anayepata mkataba, au mwanasiasa anayeifungua?
Episode 6 of 10
