Mchoro wa jua unazama nyuma ya mti wa mbuyu, ukiacha rangi ya machungwa na zambarau angani. Moshi mwembamba unatandaza kutoka kwenye birika ndogo, ukipanda juu kama wazo lisilotaka kusemwa moja kwa moja. Kelele za mji zinapungua, na sauti inayobaki ni msuguano wa majani yanayobembelezwa na upepo wa jioni.
Hapa, chini ya mwembe mkubwa ulio na matawi kama mikono inayoinama kuwakaribisha wageni, ndipo palipo Kijiwe cha Hekima.
Sio shule, sio hema la mahojiano, wala sio mahakama.
Ni mahali pa kupumzika, kunywa kahawa iliyochanganywa kwa ustadi, na badala ya kashata au kitafunio cha kusukumizia kahawa, watu huja hapa kupata hadithi na hekima. Hadithi ambazo mara nyingi ni vigumu kutenganisha ni wapi ukweli unapotamatika na uongo unapoanzia.
Kila jioni, kabla ya anga kufika giza, Mzee Doto hujitokeza kama kivuli cha kumbukumbu.
Kiatu chake cha zamani kinagema udongo, nguo yake nyeupe ikifunikwa na kivuli cha kofia yake ya kitamaduni. Aingiapo kijiweni, husimama kidogo kuwatazama wateja wake wa kila siku—wakulima, madereva, na vijana wenye shauku—kisha hukaa kwenye mkeka wake uliopangwa mahsusi karibu na mti.
Hapo ndipo hadithi huanza.
Karibu yake, kwenye kiti cha mbao, hukaa Wazo Mbadala.
Mwanamume wa umri wa kati, mwenye miwani na daftari linaloonekana kama ramani ya mawazo yake. Kamwe hanyamazi. Anauliza maswali yasiyo na kifani, huona njia nne pale wengine waonapo moja.
Upande wa pili, karibu na birika linalochemka, ndipo Hekima anapodumu.
Msichana mchanga mwenye macho makubwa yenye utulivu. Hakushi hadithi, lakini anaposema, maneno yake hupasua wingu la mjadala kama radi ya mantiki.
Na pembeni kidogo, karibu na shina la mwembe, huketi Muhenga.
Mzee mwenye ngozi iliyochorwa na miaka, akishika fimbo ya mti wa mkongo kama mtu anayeshika historia ya kizazi. Mara nyingi hanyamazi, husikiliza zaidi kuliko kuzungumza. Lakini anapoinua kichwa na kusema methali moja tu, mjadala wote husimama kama mtu aliyekutana na mzimu wa maarifa.
Kwa Muhenga, hekima haisemi kwa kelele—inasema kwa mizizi.
Kwenye kigoda kidogo, hupendelea kukaa mimi, msikilizaji wako, niliyeamua kuweka kumbukumbu hizi kwa maandishi, na nitakuwa msimuliaji wako katika safari hii ya mawazo.
